Zonder supermarkten geen AFP?

Een mogelijke reconstructie.

Dit verhaal begint 20 jaar voordat AFP wordt opgericht. Het is 1948. In VS wordt de eerste supermarkt geopend, waar de klant zelf de boodschappen uit de rekken moet pakken. Nog belangrijker: zij, of misschien hij, hoeft niet meer naar de bakker, de slager, groenteboer, kruidenier of drogist.
Het succes van het supermarktconcept heeft een enorme groei-impuls gegeven aan de voedingsmiddelenindustrie en in haar spoor ook aan de verpakkingsindustrie. Voor de supermarkt wordt brood belangrijk om klanten de winkel binnen te krijgen, want brood is een dagelijkse behoefte.

Brood wordt tot 1966 voornamelijk in “waxed paper” (papier met een laagje was) verpakt. Nadeel van deze verpakking is dat de klant niet kan zien wat zij koopt. Vandaag is brood nog steeds een belangrijke reden waarom klanten de supermarkt bezoeken. Het zal jullie zeker zijn opgevallen dat het brood assortiment steeds groter en luxer is geworden.

Naast de opkomst van de supermarkt zijn een aantal andere ontwikkelingen van belang, zoals de opkomst van kunststoffen voor verpakken van voedingsmiddelen.
• Polyethyleen in 1931 bij toeval ontdekt, maar komt pas na de oorlog beschikbaar.
• Polypropyleen komt, na de ontdekking in 1952 van de zogenoemde Ziegler-Natta technologie, eind jaren vijftig op de mark.
Deze transparante kunststoffen en de ontwikkeling van de bijbehorende (co-)extrusie technieken maken het mogelijk om transparante verpakkingsfilm te gaan maken.

In de eerste helft van de jaren zestig zijn er twee nieuwe technologieën ontwikkeld die transparante broodverpakking dichterbij brengen:
• Uitvinding van de Quick-Lock (het witte plaatje waarmee broodzakken ook in 2019 nog gesloten worden).
• Uitvinding van de zakkenlasmachine om snel en in grote hoeveelheden broodzakken te maken.

Van Gelder Papier had in de jaren zestig een goede positie in de “waxed paper” markt en zag de snelle omschakeling van papier naar kunststof in de VS en de parallel met de opkomst van de supermarken in Europa. Naast de toepassing voor brood wordt polyethyleen ook gebruikt om papier te veredelen. Ik ben er niet bij geweest maar ik kan me goed voorstellen dat men dacht, we hebben de klanten en we laten onze goede business niet over aan andere partijen.

De eerste supermarkten worden in Nederland pas in 1961 mogelijk met de komst van de nieuwe vestigingswet bedrijven. In deze wet worden de eisen tot gescheiden verkoop van vlees, groenten en brood geschrapt.
De papierindustrie was in de jaren zestig een volwassen industrie. Als buitenstaander met een warm hart voor innovatie heb ik bewondering voor de snelheid waarmee Van Gelder Papier deze nieuwe technologie heeft omarmd. Meer nog als je weet dat de eerste Polypropyleenbroodzak in 1966 in VS op de markt is gekomen en Crown Van Gelder PFI, de voorloper van AFP, in 1968 is opgericht.

Mijn conclusie: zonder de komst van de supermarkt was AFP er waarschijnlijk niet geweest.

Eddy Hilbrink (R&D manager AFP van 1996-2013)

Schrijf je in voor de nieuwsbrief!